کلام دلنشین


 
 مطالب
آرشیو Print RSS
 
 اتوماسیون اداری
 
 نظام پیشنهادات
 
 لینکها











 
 نظر سنجی
نظر شما در مورد محتوای وب سایت؟ 


 
تاریخ : شنبه 7 فروردين 1395     |     کد : 425

نقش معماران ارمنی تبریز در ساخت تهران مدرن

به نقل از ماهنامه هویت شماره اول اسفند ماه 1394


تهران مدرن مدیون معماران ارمنی است.برخی از بهترین بناهای تهران بخصوص در ناحیه مرکزی شهر را که هنوز دیدنی ترین بخش شهر است ، وامدار ایرانیان مسیحی (ارمنی ) است. ارمنیانی که بیشتر از تبریز به تهران کوچیده بودند ، از پی شوری که برای ساخت تهرانی با بناهای مدرن ایجاد شده بود.

در این ناحیه به غیر از میدان حسن آباد که با آن معماری دلپذیر هنوز از شکیل ترین میدان های شهر است ، چند عمارت زیبای دیگر نیز وجود دارد که عبارتند از ساختمان پست ، کاخ دادگستری ، کاخ گلستان ، بنای وزارت خارجه ، بانک سپه ، بانک ملی شعبه مرکز ، باشگاه افسران ، موزه ایران باستان ، کاخ مرمر و شاید چند عمارت دیگر.

همه این عمارت ها به استثنای کاخ گلستان ( از کارهای دوره قاجاریه ) و موزه ایران باستان که طراح آن آندره گدار بوده است ، کار ایرانیان ارمنی است . اگر این مجموعه را از وسط شهر تهران بر داریم چیزی جز کوچه پس کوچه های کم ارزش باقی نخواهد ماند.

البته بودند ارمنیان غیر تبریزی که هم حضور پررنگی در ساخت ابنیه تهران جدید داشتند.مانند گابریل گوریکیان.

کسی که در استانبول زاده شد و همان سال (1900 میلادی) خانواده اش از بیم سخت گیری هایی که بر مسیحیان در آن دیار شروع شده بود و به آوریل سال 1915 ختم شد ، به ایران آمدند و او را به ایران آوردند تا ده سالگی در ایران ماند . چند سال ابتدایی را در تهران خواند ، تابعیت ایرانی گرفت و آنگاه راهی اروپا شد و زمانی که به دعوت رضا شاه به ایران باز گشت ، معماری با شهرت جهانی بود.

گوریکیان در بازگشت تنها چهار سال در ایران ماند ، 1312 هجری شمسی تا 1316 و باز راهی اروپا و آمریکا شد اما در آن چهار سال یادگارهایی از خود به جا گذاشت که تا قرن ها نام او را به عنوان یک ایرانی بر قرار نگه می دارد . طرح ساختمان وزارت خارجه را هم او داد.

اما گابریل گوریکیان ، اگر همراهی یک معمار که از برجسته ترین ها در دوره خود بود را نداشت کاری از پیش نمی برد . وارطان هوانسیان ، معمار ارمنی ، زاده تبریز.

وارطان هوانسیان

وارطان هوانسیان (1261 1375) ، معروف به آرشیتکت وارطان ، از پایه گذاران معماری نوین ایران ، در تبریز به دنیا آمد وی دارای تحصیلات عالی در رشته معماری و شهر سازی از مدرسه تخصصی معماری پاریس و نیز مدرسه هنرهای زیبای پاریس بود .

ساختمان مرکزی بانک سپه در میدان توپخانه و مهمان خانه دربند و طرح هتل فردوسی و هنرستان دختران در خیابان سوم اسفند ( سرگرد سخایی ) و کاخ اختصاصی (شهناز پهلوی) کار وارطان هوانسیان است.

اوژن آفتاندیلیانس

اما شخصیت اصلی تاثیر گذار در دوره پهلوی اول برای ساخت تهران مدرن ، اوژن آفتاندیلیانست. زاده تبریز به سال 1292 شمسی ، که تالار فرهنگ و دبستان فردوسی ( اداره آموزش و پرورش کنونی استان تهران ) و وزارت فرهنگ و هنر (اکنون وزارت ارشاد اسلامی ) ، و ساختمان اولیه فرودگاه مهرآباد و کلیسای سر کیش مقدس (کریم خان نبش ویلا ) و دبیرستان نوربخش (رضا شاه ) همه از یادگارهای اوست.

در بین ساختمان های مدرن امروز تهران نیز ، بنای تالار رودکی ، سینما متروپل ، سینما گلدن سیتی ، سینما نیاگارا ، سینما دیانا و سینما کریستال را مسیحیان ساخته اند. تالار رودکی از بهترین و امروزی ترین بناهای شهر ، کار همان اوژن آفتاندیلیانس است.

اوژن آفتاندیلیانس تحصیلات عالی خود را در رشته معماری از مدرسه هنرهای زیبای پاریس دریافت کرده بود. او در سال 1376 در آمریکا از دنیا رفت.

آودیس اوهانجانیان

   آودیس (اونیک)اوهانجانیان (1261 1329) ، معمار ، در ایروان به دنیا آمد . وی دانش آموخته موسسه فناوری تمسک روسیه در رشته معماری بود. اوهانجانیان بین 1921 1919 ، در نخستین جمهوری مستقل ارمنستان ، وزیر آبادانی این کشور بود . او پس از الحاق ارمنستان به اتحادیه جماهیر شوروی به ایران مهاجرت کرد و در تبریز اقامت گزید . اوهانجانیان در ایران نخست به کار اکتشاف معادن نفتی پرداخت و سپس ، به عمران و آبادانی روی آورد و به مقام مهندس ارشد دولتی رسید . آثار وی عبارت اند از : جاده تبریز-ارسباران ، احداث خیابان اصلی تبریز (امام خمینی کنونی ) ، باغ و مجتمع گلستان تبریز ، تالار فرهنگ و ساختمان شهرداری تبریز.

رستم وسکانیان

رستم وسکانیان (1311 1392)، معمار ، نقاش و پیکره ساز ، در تبریز به دنیا آمد . وی دانش آموخته رشته هنر از دانشگاه تهران ، فارغ التحصیل دانشگاه بوزار پاریس و دانش آموخته معماری از دانشگاه گراتس اتریش بود. تدریس در دانشگاه تهران ، با درجه استادیاری و مدیریت گروه هنرهای زیبای دانشگاه تهران از جمله فعالیت های حرفه ای وی محسوب می شود.

آثار و سکانیان عبارتند از : باشگاه فرهنگی ورزشی آرارات تهران ، زورخانه تهران ، کلوپ ارامنه ، عبادتگاه صلیب مقدس در باشگاه آرارات و کودکستان ارامنیان تبریز.

وسکانیان طی سال های فعالیت حرفه ای خود موفق به کسب جایزه بورس تحصیلی در دانشگاه پاریس ، جایزه اول سی آی تی ای (ctte ) از دانشگاه پاریس و جایزه دو سالانه تهران در سال1336 شده است.

لئون بابایان

لئون بابایان(ولادت 1304)، معمار ، در تبریز به دنیا آمد. وی دانش آموخته رشته معماری از دانشگاه تهران و دارای دیپلم مهندسی از انگلستان است.آثار بابایان عبارتند از : کشتارگاه تهران ، طرح ساختمان الحاقی سازمان برنامه و بودجه ( واقع در میدان بهارستان) ، مدرسه ابتدایی و راهنمایی اَرَس (آراکس) تهران ، طرح هتل بابا طاهر در همدان ( مرکز توان بخشی کنونی ) طرح نمایشگاه و دفتر مرکزی شرکت ارج ( در خیابان سپهبد قرنی ، این طرح اجرا نشد)، طراحی و ساخت ساختمان های مسکونی و اداری متعدد در تهران ، ابوظبی ، آمریکا و کانادا.

***

سخن آخر اینکه کلیساهای ایران نیز که از آن سوی آذربایجان تا اصفهان پراکنده اند و از آثار مهم تاریخی و مذهبی ایران به شمار می روند طبعا کار دست مسیحیان ایران است که معماران ارمنی تبریز نقش بسزایی در آنها دارند . ژانت لازاریان می نویسد « در هیچ کدام از کشورهای جهان (به غیر از ارمنستان ) معماری ارمنی مسیحی همچون ایران رشد نکرده است. »

معماران ارمنی تبریز در معماری معاصر ما نقشی فراموش نشدنی دارند. بارزترین و مهم ترین خصیصه این معماران که آنان را از نسل های آینده متمایز می کند ، آگاهی و شناخت آنان از میراث معماری ایرانی و جدیت این معماران در تاسیس و بنیاد عمارت و ابنیه های همگام با معماری جهانی ، استوانه مستحکمی از ریشه های مدرنیته در جامعه ایران بود و در ساخت تهران مدرن ، حضوری پررنگ یافت 



یاسین موثقی
 
 لینکها