کلام دلنشین


 
 مطالب
آرشیو Print RSS
 
 اتوماسیون اداری
 
 نظام پیشنهادات
 
 لینکها











 
 نظر سنجی
نظر شما در مورد محتوای وب سایت؟ 


 
تاریخ : يکشنبه 20 تير 1395     |     کد : 513

شهر سالم نوشته حسین جم نژاد باهر

به نقل از هفته نامه داخلی شهرداری تبریزشماره 33


شهر ســـــــــــــــــــــــــــالم

شهر سالم محیطی است که ساکنان آن در کنار حمایت از همدیگر و در قاب بر نامه های گروهی برای انجام تمامی امور زندگی خود، قابلیت هایشان را به حداکثر برسانند. این مهم ایجاد و گسترش شرایط اجتماعی و فیزیکی زیست محیطی و با استفاده از قابلیت ها و امکانات موجود به وجود خواهد آمد.

هدف از ایجاد چنین شهری _شهر سالم _به وجود آوردن بستری است که در آن سطح سلامت عمومی ارتقا یابد و همه از شرایط مناسبی برای استفاده از مراقبت های اولیه بهداشت و دستیابی کامل به سلامتی بهره مند گردند. زیبایی شهری نیز در این دیدگاه  فقط زیبایی ظاهری نیست، بلکه شهر از جنبه های مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی هم مورد توجه قرار      می گیرد وبه محیطی پاک و زیبا و پایدار برای سکونت انسان تبدیل می گردد. بر اساس این تعاریف شهر سالم دارای ویژگی هایی است که نیل و دست یابی به آن ویژگی ها شهر را تبدیل به مکانی ایده ال برای زیستن می کند. از مهم ترین ویژگی های شهر سالم می توان به موارد زیر اشاره کرد :

در شهر سالم عموم مردم از فهرست های شغلی مناسب و برابر بهره مند می باشند و به همین خاطر رفاه نسبی بر همه ی آن هاحاکم است. شهر سالم دارای فضای عمومی و چشم انداز شهری زیبا با الهام از فضای سبز مناسب تلفیقی از معماری بومی  و مدرن است.

شهر باید دارای امکانات فرهنگی و آموزشی نظیر کتابخانه ها ، فرهنگسراها ، سینما ، دانشگاه ها و غیره باشد و این امکانات به طور عادلانه در اختیار همه مردم قرار گیرد. زمینه های لازم برای مشارکت و فعالیت اجتماعی بانوان به طور عادلانه ایجاد شده باشد. مشارکت مردمی در سطح بالایی باشد و شهرو شهروندان از حقوق شهروندی بهره مند باشند و خود را متعلق به جامعه شهری بدانند.

    مردم شهر سالم از امنیت اجتماعی وروانی مطلوب بهره می برند. ناهنجاری های اجتماعی(مانند اعتیاد ، دزدی ، فحشاء ، طلاق ، خودکشی و ...) در حداقل ممکن است. شهر دارای ترافیک روان و حمل و نقل عمومی مناسب می باشد و امکانات تفریحی برای گذران اوقات فراغت ایجاد و شادی عمومی فراهم شده باشد.

همه مردم تحت پوشش و حمایت های بیمه اجتماعی و درمانی باشند. تدابیر لازم جهت پیشگیری و کنترل بیماری ها ، ایجاد بهداشت عمومی و سلامت جسمانی ( امکانات ورزشی لازم برای تمامی اقشار جامعه) در نظر گرفته شده باشد. شهر سالم دارای سیستم مطلوب جمع آوری زباله و بازیافت آن می باشد.

پروژه ی شهر سالم بر اساس ایده ای از " توماس مک کوهن " روان شناس انگلیسی پایه ریزی شده است که بیان می دارد ، مهمترین عامل بالا رفتن سطح سلامت در کشورهای توسعه یافته در قرون اخیر ، پیشرفت در خدمات بهداشتی و تکنولوژی مرتبط به آن و تغییرات اجتماعی ، زیست محیطی و اقتصادی بوده است.

برای اولین بار در سال1986 در کنفرانس مراقبت های بهداشتی در شهر تورونتوی کانادا بود که واژه ی " شهر سالم "  شکل گرفت و به وجود آمد . استراتژی و چشم اندازی اصلی شهر سالم " بهداشت برای همه " است . اصول ارتقای بهداشت در این کنفرانس تصویب شد و بیشترین تاکید آن روی موارد زیر بود :

1)      اتخاذ سیاست کلی برای تقویت بهداشت.

2)     تقویت مشارکت اجتماعی .

3)    بهبود مهارت های شخصی.

4)    تجدید نظر در جهت گیری خدمات بهداشتی .

این اصول چهارچوب پروژه شهرهای سالم سازمان بهداشت جهانی رافراهم ساخت. ازدلایل تشکیل و به وجود آمدن پروژه ی شهرسالم ، موارد زیادی را می توان ذکر کرد . اما از عمده و اهم این موارد می توان به از بین بردن معضلات اجتماعی ، رفع مشکلات بهداشتی و زیست محیطی با تکیه برتغییر بینش و رفتار افراد جامعه ی شهری اشاره کرد .

براین اساس اصول چهارده گانه ای برای شهرسالم درنظر گرفته شد که با تبعیت از این اصول می توان به شهرسالم دست یافت.این اصول عبارت اند از:

اصول چهارده گانه شهر سالم

1- حیات بخشی پایدار : شهرباید قابلیت حیات داشته باشد .سلامتی و نیازهای اساسی انسان را تامین نماید .

2- ایمنی وامنیت : شهر باید امن باشد . در امان بودن شهر از حوادث طبیعی (اعم از سیل وزلزله) و حوادث غیرطبیعی و زیانهای جانی و مالی .

3- بهره وری اقتصادی : شهر باید از اقتصاد مالی برخوردار باشد و بازدهی را در همه عرصه های اجتماعی افزایش دهد .

4- تعاون : ارتباطات اجتماعی سالم که شامل همیاری و همکاری ویاری و...شود.

5- دسترسی : شهر باید شرایط وتسهیلات و بالفعل و بالقوه دسترسی مطلوب را نه تنها به مراکز خدمات بلکه به اطلاعات ،اخبار، منابع  و مکان های خاص فرهنگی و مذهبی و غیره مهیا نماید.

6- تعادل : شهر باید سعی درحفظ ، استمرار و تقویت تعادل به معنی عام آن داشته باشد .نیازها را برآورده کرده و از فشار بیش از حد به یک بخش به نفع سایر بخش ها جلوگیری کند .

7- سازگاری : بر اساس این اصل شهر می بایست موجبات سازگاری و همسازی اجزا و عناصرنسیت به یکدیگر و نیز ابعاد مختلف زندگی شهری با شرایط طبیعی را فراهم آورد

8-پویایی (توسعه ی منظم ) : شهر باید پویایی داشته باشد . این پویایی به توسعه های هدفمند ، مستمر و تا حد ممکن قابل پیش بینی تعبیر می شود که ناظر بر هدف یا اهداف مشخصی است .

9- هویت : شهرباید گسستن تاریخی و پیوندهای فرهنگی از طرق حفظ و اعتلای آنها ،جلوگیری کند ، به صورتی که هویت شهر موجب بازشناسی آن گردد.

10- زیبایی : شهرباید تلاش کندتادرهمه ی ابعاد به ویژه درنمودهای فیزیکی وبصری برای مردم لذت بخش باشد.

11- تنوع : شهر باید تلاش کند تا حداکثر تنوع را در ساختار کالبدی و اجتماعی و اقتصادی ، خود به وجود آورد تا از این طریق امکان ارزیابی و انتخاب برای شهروندان به وجود آید.

12- بهره وری : شهر باید تمهیدات لازم و مناسب برای گذراندن اوقات فراغت خارج از جریانات جدی زندگی را تامین کند. یعنی استفاده مطلوب از وقت آزاد درجهت تحقق هدف انسان سالم .

13- بسته درنظرگرفتن شهر: شهر باید تلاش کند تا ورودی و خروجی های خود را به ویژه در امور بهداشتی و محیطی تحت کنترل و حتی بازیافت و یا تصفیه نماید. "بسته به درنظر گرفتن سیستم شهر"  به معنی تعیین حدود و مرزهای مشخص درجهت چگونگی و میزان اتباط متقابل شهربامحیط است .

14- احساس تعلق :  شهر باید احساس تعلق شهروندان را تقویت نموده و آن را با شیوه های مختلف به احساس مسئولیت تبدیل کند تا از این طریق بتواند به اهداف شهرسالم دست یابد .(برقراری پیوند عاطفی بین مجموعه ی شهری و مردم ). (شعار  شهر ما خانه ی ما )

در این نیز با توجه به ضرورت ایجاد و عملی کردن پروژه "شهرسالم "درسال 1370به پیشنهاد سازمان بهداشتی جهانی ( o.h.w ) قرارشدایران به عضویت این طرح بین المللی درآید و شهرتهران نیز به عنوان اولین شهرکه این پروژه در آن به اجرا در می آید،انتخاب گردید.

اولین سمپوزیم شهرسالم در آذرماه سال 1370بامشارکت کارشناسان بهداشت ،امور اجتماعی ومسائل شهری تشکیل شد و یکی از محلات جنوبی شهرتهران بانام "کوی سیزده آبان "برای شروع این پروژه درنظرگرفته شد .محله ی یاد شده از مسائل و مشکلات زیادی رنج می برد و طرح های عمرانی ،آموزشی و بهداشتی بی شماری برای رسیدن به اهداف پروژه شهر سالم باید در آن به اجرا در می آمد .

در فروردین ماه سال 1375شعار شهر "سالم زندگی سالم "درسال روز جهانی بهداشت به عنوان شعار جهانی این سازمان اعلام گردید و در همان سال شورای هماهنگی پروژه شهرسالم که از ده وزیر و چهار رئیس سازمان تشکل شده بود ایجاد گردید وآغاز جدی برای پروژه شهرسالم رارقم زد .بعدازآن بود که گروه کارشناسی شهرهای سالم کشور باحضورنمایندگان وزارت خانه ها و سازمانهای عضوشوراهای هماهنگی این طرح و این پروژه به تمامی استاندارهای  استان ها ابلاغ گردید.اساس اجرایی این طرح درشهرهای مورد اجرا در دو اصل "همکاری بین بخشی "و"مشارکت مردمی "استوار است .پس از برگزاری این سمپوزیوم بود که ستاد شهرسالم تشکیل گردیدوشکل آزمایشی پروژه در کوی 13آبان تهران کلید خورد.

این ستاد با تشکیل کمیته های تخصصی متعددی به تقسیم کار پرداخت و به شکل تخصصی فعالیتش را آغاز کرد .کمیته های اختصاصی ستادشهر سالم درتهران به قرار زیر بودند :

کمیته ی آموزش :

این کمیته با تمرکز در بهداشت دانش آموزان و افزایش سطح بهداشت درمدارس تشکیل شده و با اجرای طرح بهداشت یاران مدارس به کارخود ادامه می دهد. در این طرح 4گروه بهداشت یارکلاس ، محیط ، مواد غذایی و آموزش یاران بهداشت به انجام وظیفه می پردازند و هرکدام مسئولیت های خاصی را بر عهده دارند .کنترل و نظارت بر بهداشت کلاس و محیط آموزشی و بهداشت روانی و دانش آموزان از عمده وظایف این 4گروه است .

کمیته ی بانوان :

این کمیته با هدف آموزش و فرهنگ سازی بانوان محله ی شهر سالم درزمینه ی آشنایی آن ها باحقوق فردی واجتماعی وخانوادگی تشکیل شد و سعی داشت تاسطح آگاهی بانوان ساکن در محله و در زمینه های مختلف از قبیل شناخت حقوق فردی وخانوادگی و اجتماعی بالاببرد و آنان را در شناخت جایگاه و هویت واقعی خود در میان خانواده و اجتماع یاری برساند . یکی دیگر از وظایف این کمیته آموزش مسائل حقوقی مربوط به بانوان در ارکان مختلف اجتماع بود تا از این طریق و با آگاه شدن زنان از نقش و حقوق خود ،آن ها را در پیمودن مسیر رشد و تعالی مدد بخشد .

کمیته بهداشت :

برگزاری کلاس های بهداشت و آموزش مسائل بهداشت فردی وجمعی و اهمیت آن در داشتن شهر سالم از وظایف عمده ی این کمیته است که توسط 13 نفر مربی این کلاس ها برگزار می شد .

کمیته تعاون و امور اجتماعی:

بیکاری یکی از معضلات و مشکلات اصلی موجود در منطقه ای بودکه پروژه ی شهر سالم در آن به اجرا در آمده بود .

وظیفه ی اصلی کمیته ی تعاون وامور اجتماعی از بین بردن بیکاری وایجاد انگیزه ی اشتغال و خود اشتغالی در بین جوانان منطقه بود .تشکیل شرکت های تعاونی وکمک به جوانان خود اشتغال از وظایف اصلی این کمیته است .

کمیته ی محیط زیست :

برای فرهنگ سازی در هر زمینه ا ی ، اولین خشت آن را باید در کوچک ترین نهاد  اجتماعی یعنی خانواده بناکرد و مادران و زنان خانه دار به عنوان اصلی ترین عنصر این نهاد می توانند نقش عمده ای در این مورد برعهده داشته باشند . فرهنگ سازی برای ایجاد و پرورش  انسان های فعال وآگاه به مسائل زیست محیطی وایجاد نسلی که مسئولانه با محیط زیست برخورد کند ، بایداز میان مادران آغاز شود . به همین منظورکمیته محیط زیست کلاس های آموزشی خود را به میان مادران و خانم های خانه دار آورده و با برگزاری دوره های آموزشی سعی درتغییر در رفتار خانواده های شهری و احیای روش های سنتی حفاظت از محیط زیست دارد.

کمیته ورزش :

ترویج و گسترش ورزش و فرهنگ ورزش کردن جهت حفظ سلامت خانواده ها از وظایفی است که این کمیته بر عهده دارد . ایجادکانون دوچرخه سواری ، اسکیت بازی و بازی های محلی ورزشی ویژه بانوان در ورزشگاه مخصوص ، از جمله فعالیت هایی است که این کمیته به انجام رسانیده است .

کمیته فرهنگ وهنر :

پرداختن به مسایل فرهنگی و هنری و جلو ه ی آن که ادبیات کهن و غنی این مرز وبوم است ، از اهداف این کمیته تعریف شده است ، چرا که آشنایی با فرهنگ و ادبیات میتواند نقش بسزایی در پرورش نسلی آگاه و فرهیخته ایفا کند. به این منظور ، جلسات مختلف ادبی نظیر مثنوی خوانی و تفسیر مثنوی و جلسات تفسیر قرآن با حضور اعضای خانواده ها برگزار گردید .

این کمیته ها با شناسایی محیط و نیاز های موجود درآن شروع به خدمات رسانی در این محدوده ها کردند . از آنجایی که منطقه انتخاب شده - یعنی کوی سیزده آبان که به  عنوان مرکز ورود و تجمع مهاجران و مرکز آسیب های اجتماعی , فرهنگی و زیست محیطی شناسایی شده بود , نیازمند اقدامات اساسی برای بهبود وضیت بهداشت و سلامت عمومی محیط و ارتقای سطح سلامت بود , با هماهنگی مسئولان مدیت شهری , مشارکت مردمی در عرصه ی عمران و بهینه سازی شهری , شکل جدی ای به خود گرفت و از خود اهالی ساکن در محل به شکل فعالانه ای کمک گرفته شد تا ضمن تقویت حس مشارکت و مسئولیت پذیری ،گام های اساسی به سوی رسیدن به شهرسالم برداشته شود . چرا که ارتقای توسعه ی پایدار در گرو افزایش مشارکت مردم و انسان محوری قرار دارد.

ستاد شهر سالم طرح های متعددی را در راستای  پروژه به انجام رسانیده است . از آن جمله اند : احداث پارک ها ، فرهنگ سراها ، کتابخانه ها ، حفاظت از فضای سبز ، هدایت آب و فاضلاب ، بررسی آلودگی صوتی ناشی از صنایع ، ایجاد ورزشگاه ، رفع معضلات ترافیکی ، زیباسازی محلی و فعالیت های اجتماعی نظیر تشکیل شورای زنان ، سالم سازی اماکن کسب و مغازه ها ، راه اندازی واحد مشاوره تنظیم خانواده ، سمپاشی عمومی منازل و معابر و مدارس برای از بین بردن موش و حشرات موذی ، برگزاری کلاس های آموزشی و اشتغال زایی و فعالیت هایی نظیر این ها.

اما نکته ای که بیش از تمامی این ها مهم است و در توسعه و پایدارسازی شهر سالم باید به عنوان یک اصل در نظر گرفته شود ، همیاری و مشارکت خود مردم در ساختن شهر سالم است. چرا که مهم ترین هدف طرح شهر سالم ، تغییر فرهنگ و نگرش مردم نسبت به محیطی است که در آن زندگی می کنند. تنها در صورتی که این مشارکت اتفاق بیفتد ، پروژه " شهر سالم " به اهداف خود خواهد رسید.



یاسین موثقی
 
 لینکها